Адам миы біз ойлағаннан да күрделі: қызықты деректер
Адам миы – ең күрделі әрі әлі толық зерттеліп бітпеген ағза. Ғалымдар оны жылдар бойы зерттеп келе жатса да, ми әлі де көптеген құпиясын сақтап отыр. Ол біздің ойлауымызды, сезімімізді, қозғалысымызды және мінез-құлқымызды басқарады. Бұл мақалада адам миына қатысты көпшілік біле бермейтін қызықты әрі таңғаларлық деректер ұсынылады.
Адам миының негізгі ерекшеліктері
Адам миының салмағы орта есеппен 1,3–1,4 келі ғана болғанымен, оның мүмкіндігі орасан зор. Ми шамамен 86 миллиард нейроннан тұрады. Осы нейрондар бір-бірімен байланысып, ақпарат алмасады. Бір секундтың ішінде мида миллиондаған сигналдар өңделіп, шешім қабылданады.
Қызығы, ми дене салмағының небәрі 2 пайызын ғана құраса да, ағзадағы энергияның шамамен 20 пайызын тұтынады. Бұл оның үздіксіз жұмыс істеп тұрғанын көрсетеді.
Ми ауырсынуды сезбейді
Көпшілікке таңғаларлық жайт – адамның миы ауырсынуды сезбейді. Сондықтан дәрігерлер кейбір ми оталарын науқас есін білетін күйде жасай алады. Ал ауырсыну сезімі миға оны қоршап тұрған жүйкелер арқылы беріледі.
Ми демалып тұрғанда да жұмыс істейді
Адам ұйықтап жатқанда немесе ештеңе істемей отырғандай көрінгенде де ми жұмысын тоқтатпайды. Ұйқы кезінде ол күндіз алынған ақпаратты реттеп, есте сақтайды. Сол себепті сапалы ұйқы адамның ойлау қабілеті мен есте сақтауына тікелей әсер етеді.
Эмоциялар мен ми байланысы
Қуаныш, қорқыныш, ашу, махаббат секілді эмоциялардың барлығы мида пайда болады. Ми эмоционалдық күйге байланысты гормондар бөліп, адамның өзін қалай сезінетінін анықтайды. Ұзақ уақыт стресс жағдайында жүру мидың жұмысына кері әсер етіп, зейін мен есте сақтау қабілетін әлсіретуі мүмкін.
Ми өзгеруге қабілетті
Ғалымдар мидың өзгеру қасиетін «нейропластика» деп атайды. Адам жаңа нәрсе үйренген сайын, мида жаңа байланыстар пайда болады. Яғни оқу, би, музыка, тіл үйрену сияқты әрекеттер миды дамытып, оны белсенді етеді. Бұл қабілет кез келген жаста сақталады.
Адам миы – табиғаттың ең күрделі әрі таңғажайып туындысы. Ол тек ойлау құралы ғана емес, адамның өмір салтына, эмоциясына және болашағына тікелей әсер етеді. Миды дамыту үшін дұрыс ұйқы, пайдалы әдеттер және үздіксіз үйрену маңызды. Ми мүмкіндігі біз ойлағаннан әлдеқайда кең екенін ұмытпаған жөн.
